Francja, leżąca w Zachodniej Europie nad Zatoką Biskajską i kanałem La Manche, nad Morzem Śródziemnym pomiędzy Włochami i Hiszpanią, kojarzy się głównie z Paryżem, miastem pełnym kontrastów, gdzie nowoczesność w udany sposób miesza się z tradycją. To chyba jedno z niewielu miejsc, w którym każdy, nawet najbardziej szalony pomysł udaje się zrealizować.

Trudno dziś wyobrazić sobie Paryż bez wieży Eiffla, Centrum Pompidou, fantazyjnych fontann czy nawet piramidy przed Luwrem. Co najciekawsze, te ekstrawaganckie przykłady nowoczesności harmonizują z dostojną Notre-Dame, Ste-Chapelle i Łukiem Triumfalnym. Przebywając w Paryżu, można jednak wpaść w rodzaj drętwej kontemplacji i zapomnieć, że prawdziwa Francja przenosi się coraz bardziej poza jego bramy, jak to trafnie zauważył Zbigniew Herbert. Warto poznać nie tylko Wersal i Chartres, ale wspaniałe pałace w Fontainebleau, Chantilly, Beauvais i Compiegne. Fascynujące okażą się katedry gotyckie w Rouen, Reims i Troyes oraz romańskie opactwo w Cluny. Zamki nad Loarą kryją niejedną mroczną legendę, podobnie jak tajemnicze megality w Carnac czy zachwycające Mont Saint Michel. Jeszcze większą przyjemność sprawi odkrywanie mało znanych miasteczek, do których trafia się przypadkiem, uciekając przed tłumami turystów. Można się zaszyć w jednym z tamtejszych lokalików, by rozkoszować się ciszą, pejzażem, prawdziwym szampanem, burgundem czy calvadosem.

Klimat

Francją można się delektować o każdej porze roku. Amatorzy słońca jeżdżą na południe od czerwca do początku września, a miłośnicy sportów zimowych korzystają z doskonałych warunków od połowy grudnia do końca marca. W czasie ferii i wakacji największym problemem są zakorkowane drogi, niebotyczne ceny noclegów oraz zatłoczone plaże. Wiele sklepów ma w sierpniu miesięczny przestój – congé annuel. W niedziele i święta państwowe niemal wszystkie placówki usługowe i restauracje są zamknięte.
We Francji panuje klimat umiarkowany z łagodnymi zimami (z wyjątkiem terenów górzystych i Alzacji).Atlantyk wywiera ogromny wpływ na północno-zachodnią część kraju, zwłaszcza na Bretanię, której klimat charakteryzuje się dużą wilgotnością powietrza i znaczną ilością opadów (200 dni deszczowych). Na tym obszarze występują też długotrwałe, niekiedy porywiste wiatry zachodnie. W północno-wschodniej Francji, zwłaszcza w Alzacji, panuje klimat kontynentalny z ciepłym latem, a zimą na tyle chłodną, że śnieg zalega tutaj czasem całymi tygodniami. Najbardziej wilgotny okres, z częstymi burzami, przypada w Alzacji na czerwiec i lipiec. Między Bretanią a Alzacją rozciąga się równinny Basen Paryski, na który wpływ wywierają klimaty obydwu tych regionów. Choć charakteryzuje się najniższą roczną sumą opadów (ok. 575 mm), pory deszczowe są zmienne, co oznacza, że zmoknąć można zarówno w czasie wiosennej czy jesiennej ulewy, jak i podczas letniego oberwania chmury. Średnia roczna temperatura dla Paryża wynosi 12°C, ale w styczniu słupek rtęci może spaść nawet poniżej zera, zaś w sierpniu wskazywać ponad 30 °C. Południowe, nadbrzeżne równiny wystawione są na działanie klimatu śródziemnomorskiego, który swym zasięgiem obejmuje południowe Alpy, Masyw Centralny i wschodnie Pireneje. Amatorzy ciepłych okresów letnich i chłodnych zim powinni wybrać się na południe Francji, gdzie przymrozki należą do rzadkości, wiosenne i jesienne ulewy są gwałtowne, ale krótkie, a latem zazwyczaj nie pada. Na południu, w dolinie Rodanu, przez 100 dni w roku wieją chłodne mistrale. Najbardziej dokuczliwe stają się na wiosnę. Ponoć źle wpływają na ludzką psychikę, u niektórych wywołując nawet objawy szaleństwa.
Mimo że wiosną zdarzają się jeszcze nawroty zimy, Francja o tej porze roku prezentuje się najładniej, a do nadmorskich miejscowości wypoczynkowych tłumy turystów zaczynają napływać już w maju. Jesień też ma swoje uroki, choć dni stają się wtedy krótsze i pogoda nie sprzyja plażowaniu, nawet na Lazurowym Wybrzeżu. Zimą wielu amatorów nart przyjeżdża w Alpy, w Pireneje i w inne górskie rejony. W okresie świąt Bożego Narodzenia, Sylwestra i szkolnych ferii zimowych (luty–marzec) kwitnie turystyka krajowa, przez co mogą się pojawić trudności ze znalezieniem noclegu, a ceny są zwykle wysokie. W Paryżu przez całą zimę odbywają się różnego rodzaju imprezy kulturalne.
W lipcu i w sierpniu dni są zazwyczaj ciepłe, czasami nawet upalne (zwłaszcza na południu kraju), więc tłumy turystów tłoczą się na plażach, w nadmorskich uzdrowiskach i na kempingach.
W małych miasteczkach w niedziele i święta państwowe prawie wszystkie sklepy i restauracje są zamknięte. Ograniczony lub zawieszony jest transport publiczny, nieczynne mogą być sklepy spożywcze, z wyjątkiem otwartej rano piekarni (boulangerie).

Najciekawsze miejsca - architektura

Prehistoria
Najstarszymi zabytkami architektury we Francji są kamienne megality na obszarze Bretanii, zwłaszcza w okolicy Carnac, a także w północnej Langwedocji, niedaleko Mende i w Filitodsa na Korsyce.

Architektura galijsko-rzymska
W południowej Francji, zwłaszcza w Prowansji i na przybrzeżnych równinach Langwedocji, można znaleźć wiele śladów architektury galijsko-rzymskiej. O kunszcie architektonicznym Rzymian świadczą dziś m.in. Pont du Gard między Nîmes a Awinionem, ogromne amfiteatry w Nîmes i Arles, teatr w Orange, świątynia Maison Carrée w Nîmes oraz budynki użyteczności publicznej w Vaison-la-Romaine.

Architektura przedromańska
Fragmenty kościołów z tego okresu przetrwały w Saint Denis (na północ od Paryża) i w opactwie Saint Germain w Auxerre.

Architektura romańska
Wiele z najsławniejszych kościołów romańskich, m.in. bazylikę Saint Sernin w Tuluzie, wzniesiono z myślą o pielgrzymach zmierzających do Santiago de Compostela w Hiszpanii. Dwa sławne opactwa romańskie w Caen zostały zbudowane na polecenie dostojnych fundatorów.

Gotyk
Pierwszą budowlą gotycką była bazylika w Saint Denis. Po raz pierwszy architektura francuska dominowała w Europie, stawiając za wzór takie arcydzieła, jak katedry w Chartres, Reims i Amiens. Jedną z najbardziej imponujących budowli wzniesionych w tym stylu jeszcze w XIII w. jest Sainte Chapelle w Paryżu, Wspaniałe zabytki architektury XV w. to Clocher Neuf w Chartres, Tour de Beurre katedry w Rouen, kościół Saint Maclou w Rouen oraz zwieńczona iglicą wieża katedry w Strasburgu.

Renesans
Syntezę stylów gotyckiego o renesansowego najlepiej widać w architekturze zamku w Chambord w dolinie Loary. Najwyraźniejszym przykładem przechodzenia form gotyckich w renesansowe jest zamek w Blois. Manieryzm pojawił się około 1530 r. za sprawą zafascynowanego kulturą włoską Franciszka I. W 1516 r. sprowadził do Amboise Leonarda da Vinci. Zatrudnił też włoskich malarzy i architektów (wśród nich uczniów Michała Anioła i Rafaela) do zaprojektowania i wykonania zdobień w nowym zamku w Fontainebleau. W ciągu następnych dziesięcioleci francuscy architekci, wyszkoleni we Włoszech, zastąpili swych włoskich kolegów. W 1546 r. Pierre Lescot zaprojektował bogato zdobioną, południowo-zachodnią część Cour Carrée w Luwrze. Dziesięć lat później powstał Petit Château w Chantilly.
Architektura francuskiego renesansu była domeną arystokracji.

Barok
Elementy barokowe są szczególnie widoczne w bogato zdobionych wnętrzach, m.in. w Galerie des Glaces (galeria lustrzana). Jules Hardouin-Mansart, następca Le Vau w Wersalu, w latach 70. XVII w. zaprojektował Église du Dôme w zespole Inwalidów w Paryżu. Kościół ten uważany jest za najpiękniejszy, jaki powstał w XVII-wiecznej Francji.

Neoklasycyzm
Do znanych zabytków Paryża, które zaprojektowano (choć nie zawsze ukończono) w okresie Pierwszego Cesarstwa należą: Łuk Triumfalny, kościół La Madeleine, fasada Pałacu Burbonów, ĽArc du Carrousel przy Luwrze, budynek Zgromadzenia Narodowego oraz Bourse (budynek giełdy).

Art nouveau (secesja)
Głównymi ośrodkami francuskiej secesji były Nancy oraz Paryż. W tym ostatnim do dziś do metra wchodzi się przez ozdobne wejścia w kształcie pieroga, autorstwa Hectora Guimarda. W stylu art nouveau wykończono kilka wnętrz Musée d’Orsay, a także szklane sklepienie w Grand Palais w Paryżu. Przy rue Pavée w dzielnicy Marais stoi synagoga zaprojektowana przez Guimarda.

Architektura współczesna
Od początku lat 80. w Paryżu wybudowano m.in. szklaną piramidę projektu I.M. Pei na dziedzińcu Luwru (tzw. architektoniczny cause célèbre końca lat 80.), gmach Opéra Bastille, Grande Arche w dzielnicy wysokościowców La Défense, ogromne muzeum nauki i park w La Villette. Słynny jest Parc André Citroën w zachodnim zakątku 15 arrondissement, a także nowa siedziba Ministerstwa Finansów w Bercy. Wiele kontrowersji wzbudziła nowa Biblioteka Narodowa (w czterech stojących w słońcu drapaczach chmur umieszczono magazyny biblioteczne, a w podziemiach utworzono czytelnie).
Pierwsza od ponad stu lat nowa katedra we Francji powstała w 1995 r. w Evry, 20 km na południe od Paryża. Zaprojektował ją architekt Mario Botta. Koszt budowy świątyni wyniósł 65 milionów franków. Cathédrale de la Résurection ma dość kontrowersyjną formę ściętego od góry walca z czerwonej cegły. Pochyły dach obsadzony jest z brzegu podwójnym rzędem lip, co ma przypominać koronę cierniową Chrystusa. Najnowszym projektem jest Stade de France. Ten nowoczesny, futurystyczny stadion został zbudowany na Mistrzostwa Świata w piłce nożnej w 1998 r. kosztem 2,7 mln franków. Rzadko się zdarza, by wszystkie miejsca (80 tys.) były zajęte.

Obiekty wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.
Romantyczną atmosferą Paryża najlepiej się rozkoszować u brzegów Sekwany i w królewskich pałacach w Wersalu i Fontainebleau. W Chambord , 440 pokojowym pałacyku myśliwskim, można złożyć pokłon jego twórcy – Franciszkowi I de Valois. Inne godne uwagi zakątki to katedry w Bourges i Chartres . Chcąc odetchnąć od gwaru Paryża, trzeba pojechać do Burgundii i zwiedzić średniowieczne opactwo w Fontenay i romańską bazylikę w Vézelay, skąd wyruszały pielgrzymki do Santiago de Compostella.

Do perełek północy zalicza się: Grande Île w Strasburgu, trzy najpiękniejsze place Nancy, katedra, muzeum zamkowe i bazylika w Reims oraz katedra w Amiens . Innym bezcennym skarbem jest Mont St-Michel nad piękną zatoką. Do klejnotów południa należy St-Émillion , czerwone wino z najprzedniejszych winogron. Klejnoty architektury to Carcassonne , rzymski Port du Gard , Arles , Orange , historyczne centrum Awinionu i Lyon . Chronione są również niektóre przylądki i naturalne piękno Korsyki .

Kuchnia

Kuchnia francuska jest bardzo bogata, a wiele różnic między poszczególnymi regionami wynika z odmienności i charakteru każdego z nich. Tradycje kulinarne, które doskonalono tu i pielęgnowano przez wieki, uczyniły z kuchni francuskiej wielce wyrafinowany rodzaj sztuki. Prawda ta odnosi się nawet do najprostszych dań wiejskich, których przygotowanie wymaga starannych zabiegów i dbałości o najdrobniejsze szczegóły.
Oczywiście kluczem do sukcesu kuchni francuskiej są nie tylko wyszukane techniki kulinarne, ale przede wszystkim stosowanie świeżych składników, pochodzących z sezonowych upraw regionalnych. Suty posiłek ma nadal pierwszorzędne znaczenie dla wielu Francuzów, którzy spędzają masę czasu na myśleniu, rozmawianiu o daniach i wreszcie na ich spożywaniu.

Wina bordeaux

Zajmujący powierzchnię 1000 km2 obszar wokół Bordeaux, którego część zwana jest Bordelais, stał się słynny za sprawą wysokiej jakości miejscowych win. Na etykietach butelek większości produkowanych tutaj gatunków (czerwonych, rosé, białych słodkich i wytrawnych, musujących itp.) widnieje skrót AOC (Appellation d Origine Contrôlée). Oznacza on, że produkcja, fermentacja i dojrzewanie przebiegały zgodnie z surowymi wymogami, określającymi na przykład dopuszczalną ilość krzewów winorośli na obszarze 1 hektara. W okolicach Bordeaux, gdzie rocznie uzyskuje się średnio 660 milionów butelek wina, znajduje się tysiące châteaux. W tym przypadku nazwa nie odnosi się do zamków, lecz oznacza posiadłości, gdzie uprawia się winorośl i produkuje wino. Mniejsze winnice zazwyczaj udostępniane są zwiedzającym o każdej porze, zaś wizytę w większych i renomowanych, takich jak na przykład Mouton Rotschild, należy uzgodnić wcześniej (w sierpniu większość jest nieczynna). Zasady i warunki degustacji znacznie się różnią: w niektórych winnicach odbywa się ona za darmo, w innych za opłatą; niekiedy zdarza się, że właściciele wcale nie częstują gości.

Koniak

Koniak wytwarzany jest ze spirytusu oddestylowanego z lekkiego wina białego (z 9 litrów wina otrzymuje się zazwyczaj 1 litr eaux-de-vie). Uzyskany w ten sposób produkt dojrzewa przez co najmniej dwa i pół roku w specjalnych dębowych beczkach (wykonanych z drewna pochodzącego z dębów limuzyjskich). W końcowym etapie produkcji interweniuje doświadczony maître de chai (piwniczy). Każdego roku około 2,5% objętości wyparowuje (są to tzw. udziały aniołów - la part des anges), dostarczając pożywienia małym, czarnym grzybkom żyjącym na ścianach składu z winem. Koniak klasyfikowany jest wedle właściwości gleby (najlepsze są wapienne), która wydała winne grona wykorzystane do jego produkcji. Do zaszczytnego miana fine champagne mają prawo jedynie trunki wydestylowane z win pochodzących z terenu Grande Champagne i Petite Champagne (okolice Cognac na południe od Charente). Z wyjątkiem niewielkich ilości, szlachetny trunek z Cognac sprzedawany jest głównie poza Francją, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, Japonii, a także w sklepach wolnocłowych na całym świecie. W ciągu dwóch stuleci zdobył liczne grono wielbicieli.

Wybrane imprezy

Dzień Zdobycia Bastylii, Święto Narodowe (Fęte Nationale) 14 lipca
Święto Narodowe upamiętnia dzień 14 lipca 1789 r., gdy mieszkańcy Paryża zdobyli szturmem Bastylię, co rozpoczęło Wielką Rewolucję Francuską. Święto to, nazywane też Dniem Bastylii, jest hucznie obchodzone prawie w całym kraju. Niemal wszyscy mieszkańcy wylegają w tym dniu na ulice. W Paryżu oraz w wielu miastach na prowincji obchody kończą się pokazem sztucznych ogni.

Święto Pracy (Fęte du Travail) 1 maja – tradycyjne parady
W Święto Pracy (1 maja) wiele osób, w tym uczestnicy tradycyjnych pochodów organizowanych przez związki zawodowe, kupuje i ofiarowuje przyjaciołom konwalie (mugets), które mają przynosić szczęście. Tylko w tym dniu prawo francuskie dopuszcza sprzedawanie konwalii bez zezwolenia.

Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes
W połowie maja zaczyna się Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes, impreza podobna do innych konkursów europejskich, na których wypada się pokazać znanym postaciom z branży filmowej.

France Open
Kolejnym wydarzeniem jest France Open, wielkoszlemowy turniej tenisowy organizowany w Paryżu.

Inne
Niemal w każdym francuskim mieście co roku odbywa się przynajmniej jeden festiwal muzyczny, taneczny, teatralny, filmowy czy też festiwal sztuki. W niektórych wioskach organizowane są targi (foires) i święta (fêtes) mające uczcić najrozmaitsze wydarzenia czy postaci, od patrona miejscowości po zbiory czosnku.