Hiszpania, położona w południowo-zachodniej Europie, na Półwyspie Iberyjskim, jest niezwykle zróżnicowana.
Jej mieszkańcy nie mówią o niej La España – Hiszpania, ale Las Españas – Hiszpanie. Używają liczby mnogiej nawet wtedy, gdy mówią o stolicy – Las Madriles, Madryty. Regionalizm jest tutaj niemal obsesją. W ostatnim ćwierćwieczu utworzono kilkanaście autonomías –regionów autonomicznych – z których każdy ma własny rząd, budżet i ministerstwo kultury. Czasy zjednoczonego państwa rządzonego silną ręką z Madrytu odeszły w przeszłość. Tych, którzy pierwszy raz goszczą w tym kraju, najbardziej zaskakują przede wszystkim różnice między regionami – w języku, kulturze, tradycjach artystycznych, krajobrazie i polityce.

Klimat

Najlepszą porą na wyjazd jest wiosna i jesień, ale pogoda zależy od regionu. Centralne płaskowyże charakteryzują się ostrym klimatem: latem panują tam upały, natomiast zimy są mroźne i wietrzne. Na wybrzeżach Atlantyku klimat jest morski (wilgotno i mgliście), a dość deszczowe lato trwa stosunkowo krótko.
Na śródziemnomorskim południu przez cały rok jest ciepło, a klimat zbliżony do subtropikalnego. Niektóre części Andaluzji przyciągają turystów nawet w grudniu. W pełni lata do Hiszpanii przyjeżdżają niezliczone tłumy turystów. Rocznie odwiedza ją około 30 mln osób, tzn. tyle samo, ile liczy ona mieszkańców. Od czerwca do września wszystkie bardziej znane miejscowości wypoczynkowe oraz miejsca, w których znajdują się ważniejsze atrakcje turystyczne, są przepełnione.
W sierpniu Hiszpanie biorą urlopy. Wtedy na wybrzeżach jest największy tłok, natomiast miasta pustoszeją i zamierają. Niezależnie od pory roku do mniejszych miejscowości, oddalonych od wybrzeży, trafia niewielu turystów. A plaże znaleźć można nie tylko w najbardziej popularnych rejonach wypoczynkowych. Nie ma potrzeby się tłoczyć.

Główne atrakcje

Barcelona
Stolicę Katalonii trzeba koniecznie odwiedzić przede wszystkim z uwagi na fantazyjną architekturę Antonia Gaudíego; wielki deptak Ramblas; muzeum Picassa; kluby i życie nocne oraz klub piłkarski FC Barcelona.

Madryt
Nie jest z pewnością tak piękny jak Barcelona, ale niezaprzeczalnie ma swój styl, fantastyczne bary, zarówno nowoczesne, jak i tradycyjne, a poza tym trzy najważniejsze galerie w Hiszpanii: Prado, nowe Museo Thyssen-Bornemisza i Centro Reina Sofía.

Sewilla
Kolebka flamenco i wszystkiego, co wiąże się z wyobrażeniem o południu Hiszpanii. Piękne dzielnice i najważniejsze zabytki chrześcijańskie oraz mauretańskie; niepowtarzalne obchody Wielkiego Tygodnia, po którym następuje kwietniowa fería.

Toledo
Stolica średniowiecznej Hiszpanii, zachowana w zaskakująco dobrym stanie. Synagogi, meczety i zdumiewające katedry; sporo malowideł el Greca.

Salamanka
Najstarsze miasto uniwersyteckie Hiszpanii, o gotyckiej i renesansowej zabudowie, jest do dziś niewielkim ośrodkiem akademickim, któremu udało się uniknąć otoczenia przedmieściami.

Zabytki mauretańskie
Najwspanialsze znajdują się w miastach Andaluzji: pałac Alhambra w Granadzie (chyba najbardziej urzekająca budowla w Europie), Mezquita (dawny meczet w Kordowie) oraz Alcázar i wieża Giralda w Sewilli.

Katedry, kościoły i klasztory
Zwiedzanie pięciu najsłynniejszych katedr wiąże się z podróżą przez kastylijskie miasta: Toledo, León, Burgos, Salamankę i Segowię. Na drodze pielgrzymkowej do Santiago de Compostela, szczególnie w Pirenejach, znajdują się wspaniałe romańskie kościoły. W Oviedo i Asturii można podziwiać ich wyjątkowy styl preromański. Fasada katedry w Santiago de Compostela to szczytowe osiągnięcie hiszpańskiego baroku, Aragonia chlubi się wspaniałymi kościołami i wieżami w stylu mudéjar, a pałac-klasztor Eskurial to najwspanialszy przykład późnego renesansu hiszpańskiego.

Plaże
Hiszpańskie plaże to nie tylko nadmiernie eksploatowane costas. Wyśmienite i o wiele mniej uczęszczane rozciągają się w okolicach Kadyksu i Almeríi na południu oraz na wybrzeżach Asturii i Galicji na północy. Spragnieni nieustannych wrażeń i życia nocnego nie znajdą chyba nic lepszego niż wyspa Ibiza, jedna z klubowych stolic świata.

Średniowieczne miasta
Niepozorne dziś miasta, które okres świetności mają za sobą, to często najwspanialsze miejsca w Hiszpanii. Należą do nich na przykład Ciudad Rodrigo (Stara Kastylia), Baeza i Úbeda (Andaluzja), Trujillo i Cáceres (Estremadura), Albarracín (Aragonia) i Santillana (Kantabria).

Zabytki rzymskie
Muzeum i najważniejsze zabytki znajdują się w Méridzie; w Segowii zachwyca niezwykły akwedukt; warto zobaczyć również Italikę (koło Sewilli), Carmonę, Tarragonę i Empúries.

Wędrówki górskie
Najważniejsze rejony to Picos de Europa w Kantabrii i w Asturii oraz Pireneje ciągnące się przez Euskadi, Aragonię (chyba najlepsze tereny) i Katalonię.

Przyroda i parki narodowe.
Do najpopularniejszych parków należą Monfragüe (w Estremadurze) i Ordessa (w aragońskiej części Pirenejów).

Kuchnia

Hiszpańska kuchnia ma kilka bardzo charakterystycznych cech. Kraj jest rajem dla miłośników ryb i owoców morza, ponieważ są one podstawą rozmaitych przekąsek (tapas), a przy tym nawet w miejscach oddalonych o setki kilometrów od wybrzeża nie tracą nic ze smaku i świeżości. Niestety, nie należą do tanich, toteż rzadko znajdują się w dolnych zakresach cenowych, może z wyjątkiem najpopularniejszych gatunków ryb, np. dorsza, często solonego, wątłusza oraz kałamarnic. Dlatego trzeba korzystać z tego, co jest dostępne. W restauracjach z owocami morza podaje się często znakomity gulasz rybny – zarzuela i paellas (potrawy z ryżu zawierające także mięso, zwykle z królika lub kurczaka). Paella wywodzi się z Walencji i tam właśnie przyrządza się ją najlepiej, ale w całym kraju jada się różne odmiany tej potrawy.
Mięso jest najczęściej przyrządzane na ruszcie i podawane z kilkoma smażonymi ziemniakami oraz paroma listkami sałaty, bywa solone albo suszone i podawane jako przystawka oraz na kanapkach. Wyśmienita jest jamón serrano, hiszpańska odmiana szynki parmeńskiej. Najlepsze jej rodzaje, pochodzące z Estremadury i Huelvy na południowym zachodzie, są bardzo drogie. Na wsiach często podaje się również dziczyznę. Dania z młodych zwierząt przyrządzane w centralnej części Hiszpanii, np. cochillino (młodziutkie prosię karmione tylko mlekiem matki) czy też lechal (takież jagnię), mogą być mniej zachęcające. Warzywa to rzadko więcej niż kilka frytek czy gotowanych ziemniaków towarzyszących drugiemu daniu (ale można zamówić dodatkowo). Za to często wstępem do posiłku jest sałatka lub, zwłaszcza na północy, przystawka w postaci pożywnej zupy jarzynowej albo talerza ziemniaków z warzywami.

Na deser w tańszych lokalach podaje się zwykle świeże owoce lub flan, hiszpański crčme caramel. Występuje on często w wersjach regionalnych, takich jak crema catalana w Katalonii czy w Andaluzji tocino de cielo. Jest też dużo rodzajów budyniu (pudín), jak budyń ryżowy czy inne przypominające nasz kisiel. W niektórych ciekawszych restauracjach można natrafić na szefa kuchni, który specjalizuje się w deserach, bądź też sprowadza dulce z miejscowego klasztoru (zwykle są doskonałe).
W zasadzie jednak desery nie są najmocniejszym punktem kuchni hiszpańskiej. Zwykle najlepiej pozostać przy owocach i serach.

Wybrane imprezy

Kwiecień
Moros y Cristianos (22–24 kwiecień) – bitwa na niby między Maurami a chrześcijanami odbywająca się w Alcoy w Walencji. (Podobne odbywają się w ciągu roku w różnych miejscach Hiszpanii.)
San Jordi (23 kwiecień) –święto patrona Katalonii jest powodem wielkich imprez w regionie, jednocześnie w całej Hiszpanii obchodzi się wtedy Narodowy Dzień Książki.
Feria de Abril (ostatni tydzień kwietnia) – trwający przez cały tydzień festyn w Sewilli.

Maj
Targ koński w Jerez (początek maja)
San Isidro (7–22 maj) – święto patrona Madrytu (15 V) stanowi okazję do parad i bezpłatnych koncertów; jest to także początek sezonu walk byków.
Pentecost (Zielone Świątki – siódma niedziela po Wielkanocy): wielka pielgrzymka do El Rocío w pobliżu Huelvy w Andaluzji. Corpus Christi (Boże Ciało; maj lub czerwiec) – okazja do procesji religijnych, którym towarzyszą platformy i pokutnicy, zwłaszcza w Toledo, Granadzie i Walencji. Wtedy także odbywają się fiesty w wielu miastach, a wśród nich wyjątkowo widowiskowe wydarzenia kostiumowej Festa de la Patum w Katalonii.

Czerwiec
San Juan (23–24 czerwiec) – najdłuższy dzień roku czczone są ogniskami w całej Hiszpanii, zwłaszcza w San Juan de Alicante, gdzie odbywa się lokalna wersja Las Fallas. San Pedro, patron rybaków (29 czerwiec) – na jego cześć odbywają się parady łodzi i zabawy na całym wybrzeżu.

Lipiec
San Fermin (7–14 lipiec) – słynne wyścigi byków w Pampelunie.
Santiag (25 lipiec) – na cześć patrona Hiszpanii, świętego Jakuba, w Santiago de Compostela palone są ogniska i wystrzeliwane sztuczne ognie.

Sierpień
Elche (10–11 sierpień) – inscenizowane walki między chrześcijanami a Maurami, na zakończenie odgrywane są, jak przed wiekami, misteria.
Pierwszy/drugi tydzień sierpnia – masowy spływ kajakowy na río Selva w Asturii.
Trzeci tydzień sierpnia – główna fiesta w Toledo, kończąca się wspaniałymi pokazami ogni sztucznych w czasie weekendu. Ostatni tydzień sierpnia – parada gigantones (wielkich kukieł) w Alcalá de Henares w Kastylii.
Ostatnia środa (zazwyczaj) sierpnia – La Tomatina w Buñol w pobliżu Walencji; najbardziej szalona fiesta w kraju, dwugodzinna walka na pomidory.

Wrzesień
Pierwszy tydzień wrzesienia – Vendimia, czyli święto winobrania obchodzone w Valdepeñas (Nowa Kastylia), Jerez (Andaluzja) i innych miastach związanych z wytwarzaniem wina.