Od niepamiętnych czasów Maroko przyciąga podróżników szukających przygód i egzotyki, oferując im wiele atrakcji: na turystów czekają średniowieczne miasta, rzymskie ruiny, berberyjskie fortece i islamskie zabytki, a liczne łańcuchy górskie przyciągają miłośników trekkingu i wspinaczki, zafascynowanych zarówno szczytami Atlasu Wysokiego, jak i skalistą półpustynią Dżebel Sarhro.
Dużą część odizolowanych od świata rejonów górskich nadal zamieszkują plemiona berberyjskie, u których można doświadczyć legendarnej gościnności. Atlantyckie i śródziemnomorskie wybrzeża wspaniale ilustrują burzliwą historię kraju, której tropicieli kuszą warowne miasta, budowane przez wiele dynastii. Nie brak tu również piaszczystych plaż oraz licznych klubów surfingowych i windsurfingowych.
Między rozległym Atlasem Wysokim, przecinającym środkową część kraju, a pustką algierskiej Sahary można podziwiać najpiękniejsze pustynne krajobrazy Afryki Północnej, takie jak ruchome wydmy niedaleko Merzugi – dziewicze tereny, które można zwiedzać pieszo, jeepem lub na wielbłądach. Pozostaje tylko wziąć głęboki oddech i zanurzyć się w tym baśniowym świecie…

Główne atrakcje

Zabytki rzymskie
Na północ od Meknesu. Nawet nie mając przekonania do rzymskich ruin’, warto pofatygować się do Volubilis. Budowle są wyjątkowo dobrze zachowane, zachwycają również mozaiki.

Labirynty średniowiecznych miast – Marrakeszu, Fezu i Meknesu

Antyatlas – na południowy wschód od Agadiru. Różowe szczyty i piękne doliny wokół berberyjskiej wsi Tafraoute.

Doliny Dara, Dadès i Ziz. Żyzne doliny rzek z oazami (palmeraies) i malowniczymi kazbami. Najlepiej dojechać tam samochodem, własnym lub wynajętym.

Erg Szebbi.
Zachwycający krajobraz ruchomych wydm saharyjskich niedaleko Merzugi. W pobliżu łatwo o tani nocleg.

Atlas Średni.
Na południe od Fezu i Meknesu. Wspaniałe stare lasy cedrowe koło Azru, Mideltu i Ifranu, pełne ptactwa i zwierzyny.

Góry Rif. Okolice Szefszawanu
Dzika, odludna, mało znana okolica. Warto się przejechać wzdłuż głównego grzbietu gór dla fantastycznych widoków.

Miejsca święte

Meczet Hassana II Casablanka
Otwarty w 1993 r., jest drugim co do wielkości na świecie (po Mekce). Niezwykle piękna i kunsztowna dekoracja wnętrza.

Mulaj Idris
Cel corocznych pielgrzymek; najświętsze miasto Maroka, gdzie jest pochowany najbardziej czczony z miejscowych świętych, Mulaj Idris. Przez wieki miasto było zamknięte dla niemuzułmanów; do dziś formalnie nie wolno im tu nocować.

Meczet Tin Mal Tizi n’Test
Zbudowany w 1156 r. dla upamiętnienia założyciela dynastii Almohadów, Mohammeda ibn Tumerta. Niemuzułmanie mogą tu wejść codziennie oprócz piątków, kiedy odbywają się modły.

Muzea i medresy

Muzeum Archeologiczne Rabat
Jedno z najpiękniejszych w Maroku; zebrano tu najważniejsze znaleziska z wykopalisk rzymskich z całego kraju. Jego ‘chlubą są brązowe popiersia Katona i Juby II.

Medresa Bu Inania Fez
Dawna szkoła koraniczna w jednym z najbardziej oryginalnych zabytków z epoki Merynidów. Świetnie ilustruje sztukę dekoracyjną Maroka: kafle zellidż, stropy z rzeźbionego drewna cedrowego, sztukaterie. Warto sprawdzić, czy nie trwają prace renowacyjne.

Muzeum Dar Batha Fez
Zawiera wielką kolekcję dawnego marokańskiego rzemiosła artystycznego (hafty, dywany z plemiennych warsztatów).

Pałac Dar Jamaď Meknes
Piękny pałac, obecnie muzeum sztuki. Warto odpocząć w pięknym, choć zdziczałym ogrodzie andaluzyjskim.

Szkoła Tradycyjnych Sztuk i Rzemiosła Rabat.
Od 50 lat uczy malarstwa, rzeźby w drewnie, tkania, wykonywania kafli zellidż. Świetna okazja, żeby przyjrzeć się marokańskim rzemieślnikom przy pracy. Używane przez nich techniki nie zmieniły się od XIV w.

Kuchnia

Marokańska kuchnia świetnie odzwierciedla bogate dziedzictwo kulturalne kraju. Wpływy berberyjskie są bardzo silne – wiele typowych dań marokańskich, jak kuskus, tadżin (mięso duszone z jarzynami) i harira (mocno przyprawiona zupa z soczewicy) jest pochodzenia berberyjskiego.
Beduini wprowadzili daktyle, mleko, kasze i chleb, które nadal dominują w żywieniu. Uważa się także, że to oni wymyślili suchy makaron, jako sposób przechowywania mąki podczas długich wypraw przez pustynię. Maurowie dodali potrawy andaluzyjskie (oliwki, oliwę, orzechy, owoce i zioła), a Arabowie sprowadzili przyprawy z Indonezji (Wyspy Korzenne). Do tego wszystkiego doszły wpływy francuskie: typowe śniadanie, zwłaszcza w dużych miastach, składa się z kawy z mlekiem i słodkiego rogalika.

Marokańczycy są bardzo gościnni, więc większość podróżnych przynajmniej raz w czasie pobytu spotyka się z zaproszeniem na wspólny, przyrządzony w domu posiłek. Z dala od popularnych tras wybór dań może być niewielki, ale prawie wszędzie można dostać smaczny, świeży chleb, tadżin, owoce i orzechy. Podróżni o niewielkim budżecie powinni zaopatrywać się na targach. Istnieje także możliwość zakupienia świeżego mięsa czy ryby i zlecenie przyrządzenia go w restauracji. Marokańczycy jedzą wieczorne posiłki dosyć wcześnie, więc jeżeli ktoś poza większym miastem wybierze się na kolację po 20.00 czy 21.00, może nie mieć wielkiego wyboru. Karty dań są na ogół w języku francuskim i arabskim, więc przyda się podstawowa znajomość choć jednego z tych języków.

Wybrane imprezy

Święto Tronu 30 lipca (objęcie tronu przez króla Mohammeda VI);
Hołd Wadi-Eddahab 14 sierpnia („powrót do ziem ojczystych” południowego regionu Wadi-Eddahab);
Rocznica rewolucji króla i ludu 20 sierpnia;
Dzień Młodzieży 21 sierpnia (urodziny króla);
Rocznica Zielonego Marszu 6 listopada (podczas Zielonego Marszu, który miał miejsce w listopadzie 1975 r. 350 tys. Marokańczyków wkroczyło do Sahary Zachodniej);
Dzień Niepodległości 18 listopada (niepodległość i powrót króla Mohammeda V).

Święta islamskie

W Maroku są obchodzone przede wszystkim większe święta religijne – niektóre obejmują cały kraj, inne są bardziej lokalne, lecz wszystkie wiążą się z kalendarzem księżycowym hidżra, co oznacza ucieczkę Mahometa z Mekki do Medyny w 622 r. n.e., który dla muzułmanów jest rokiem pierwszym.
Chociaż godziny urzędowania i codzienne życie przebiegają zgodnie z kalendarzem gregoriańskim, rytm życia religijnego społeczeństw muzułmańskich jest ściśle związany z kalendarzem księżycowym. Przewidywanie dokładnej daty święta jest niemożliwe, ponieważ zależy od momentu, w którym księżyc jest widoczny, a decyzję o rozpoczęciu świętowania podejmują władze religijne w Fezie.
Ras as-Sana Oznacza Nowy Rok w kalendarzu muzułmańskim, pierwszy dzień miesiąca muharram. Aszura Dzień powszechnej żałoby, obchodzony przez szyitów 10 dnia miesiąca moharram na pamiątkę zabójstwa Husajna ibn Alego, wnuka Mahometa i pretendenta do tytułu kalifa. Zabójstwo to doprowadziło do schizmy wśród wyznawców islamu i powstania odłamu sunnickiego i szyickiego. Jednak dla dzieci jest to dzień, kiedy dostają zabawki i słodycze oraz paradują ulicami w takt bębnów. Mawlid an-Nabi ‘Aszura Pomniejsze święto w dniu urodzin Mahometa, przez długi czas w ogóle nie obchodzone w świecie islamskim. W krajach Maghrebu nazywa się je Mulud.
Ramadan i ‘Eid al-Fitr Większość muzułmanów, choć nie wszyscy równie rygorystycznie, bierze udział w poście, stanowiącym charakterystyczną cechę ramadanu. W ten sposób wierni odnawiają swój związek z Bogiem. Ramadan to miesiąc, w którym Bóg objawił Koran. Od świtu do zmierzchu muzułmanin powinien wówczas powstrzymywać się od jedzenia, picia, palenia i stosunków seksualnych. Koniec ramadanu, a ściślej pierwsze dni następującego po nim miesiąca szawwal, to ‘Eid al-Fitr, święto zakończenia postu (zwane też Al-‘eid as-Sagheer, małe święto; czyt. al-eid as-saghir). Zwykle trwa ono 4–5 dni, podczas których niemal wszystkie instytucje są nieczynne. Nie jest to dobry okres na podróżowanie, choć jeśli zostanie się zaproszonym do wspólnego świętowania, można poznać wiele interesujących obyczajów. To święto rodzinne, przypominające chrześcijańskie Boże Narodzenie. H
adżdż i ‘Eid al-Adha Piątym filarem islamu, świętym obowiązkiem każdego, kogo na to stać, jest pielgrzymka do Mekki – hadżdż. Można się na nią wybrać o każdej porze roku, ale przynajmniej raz należy to uczynić w miesiącu zul’hidżdża – dwunastym w kalendarzu muzułmańskim.

Święta lokalne

Inne marokańskie święta, zwane mussem, upamiętniają marabutów. Odbywają się zwykle latem i mają szczególne znaczenie dla Berberów. To właśnie jeden z przykładów tego, jak zderzenie miejscowych zwyczajów z ortodoksyjnymi zasadami religii wytwarza kompromisy. Ortodoksyjnym sunnitom nie podoba się oddawanie czci świętym, ale islam, podobnie jak chrześcijaństwo, nie jest monolitem (zob. Religia w rozdz. Informacje o kraju), więc święta wywodzące się z tradycji berberyjskiej i mistycznej myśli sufizmu są w dalszym ciągu obchodzone.
Szokujące przejawy fanatyzmu religijnego, jak choćby samookaleczanie się w ekstatycznym transie – niegdyś częsty widok przy okazji wszelkich uroczystości – niemal zniknęły wskutek oficjalnej dezaprobaty.

Czas

W Maroku przez cały rok obowiązuje czas zachodnioeuropejski (GMT), czyli (nie uwzględniając czasu letniego) kiedy w Maroku jest południe, w Polsce zegary wybijają 13.00. Podróżując między Marokiem a Hiszpanią należy pamiętać, że latem w Hiszpanii, a także w Ceucie i Melilli, wskazówki zegarów są przesunięte dwie godziny do przodu w stosunku do Maroka.