Filed Under (Peru) by anka on czerwiec-1-2007

peru1.jpg

Peru jest krajem o niezwykle zróżnicowanym środowisku naturalnym i ogromnych walorach antropogenicznych. Przed podróżnikami przemierzającymi obszary pustynne, górskie i bujną dżunglę odkrywa zapierające dech w piersiach krajobrazy, bogactwo fauny i flory, tajemnicze zabytki. Zadziwia różnorodnością kulturową: afroperuwiańską muzyką wybrzeża i pływającymi wyspami Indian Uru na jeziorze Titicaca, ceramiką Shipibo i wyśmienitą kuchnią Cuzco, białymi budowlami kolonialnymi Arequipy i świątyniami z adobe w Cajamarce. Każda wyprawa do Peru dostarcza nowych wrażeń. Peru jest trzecim pod względem wielkości krajem Ameryki Południowej. Leży w strefie klimatu tropikalnego.
Na obszarze Peru można wyróżnić trzy główne jednostki fizycznogeograficzne: wybrzeże Oceanu Spokojnego (Costa), góry systemu andyjskiego (Sierra) oraz przedgórza i równiny wschodnie (Montania). Pas nadbrzeżny -o szerokości od 50 do 70 km i długości 1900 km -w części północnej pokrywa pustynia Sechura, w środkowej poprzecinany jest dolinami rzek płynących z zachodnich stoków Andów (tworzą około 40 oaz), zaś w części południowej ciągną się wzniesienia opadające stromo ku morzu.
Wzdłuż wybrzeża biegnie główny szlak drogowy - Carretera Panamericana (Droga Panamerykańska). Leżą tu największe miasta Peru.
Andy tworzą na terenie Peru trzy łańcuchy górskie (Kordyliera Zachodnia, Kordyliera Wschodnia i Kordyliera Środkowa) oddzielone dolinami rzek. Większość szczytów peruwiańskich Andów osiąga wysokość od 3000 do 4000 m, a najwyższą górą Peru jest Huascarán (6768 m) w paśmie Cordillera Blanca. Na południu Andy rozciągają się na powierzchni o szerokości niemal 800 km, tworząc w środkowej części rozległy płaskowyż Altiplano. Górskie drogi są często w złym stanie, ale wszelkie trudy podróży wynagradzają wspaniałe widoki. Wschodnie zbocza Kordyliery Wschodniej, łączące się z Niziną Amazonki, gdzie opady deszczu są o wiele większe niż na stokach zachodnich, porasta wiecznie zielony i wilgotny las równikowy. Niewiele tu dróg, więc podróżnik chcący zwiedzić ten region musi poruszać się samolotem lub łodzią.

Klimat

Klimat Peru jest bardzo zróżnicowany. Wybrzeże i zachodnie stoki Andów leżą w strefie klimatu zwrotnikowego suchego i wybitnie suchego (wpływ chłodnego Prądu Peruwiańskiego). Latem (od kon. XII do pocz. IV) niebo jest bezchmurne, a powietrze gorące i wilgotne. Wtedy to Peruwiańczycy ruszają na plażę. W pozostałe miesiące na wybrzeżu występuje mgła (garúa) i rzadko pokazuje się słońce. Dalej w głąb lądu, poza zasięgiem mgły, przez większą część roku jest gorąco i słonecznie.
W Andach panuje klimat górski, suchy. W zimne noce temperatura w Cuzco (3326 m n.p.m.) spada nawet poniżej zera, ale już dni zazwyczaj są słoneczne. Pora deszczowa w górach trwa od października do maja, a największe opady występują pod koniec stycznia. Na wschodnich stokach Andów pora deszczowa jest silniej odczuwalna niż na wyżynach. Od stycznia do kwietnia drogi są często zamknięte z powodu powodzi czy osuwisk. Podobny klimat występuje na Nizinie Amazonki.
Najczęściej turyści udają się do Peru w porze suchej, która w górach trwa od czerwca do sierpnia. Wtedy też hotele są bardziej zatłoczone i trudniej uzyskać w nich zniżki. W pozostałych miesiącach (poza świętami) ceny są niższe i warto się targować. Peruwiańczycy najchętniej wyjeżdżają na wybrzeże „latem”, czyli od stycznia do marca.

Główne atrakcje

Sztuka
Mimo zniszczeń dokonanych przez czas, najeźdźców i poszukiwaczy skarbów, w Peru, jak w żadnym innym kraju Ameryki Południowej - dzięki suchemu klimatowi na wybrzeżu i na wyżynach oraz dużej zawartości w ziemi saletry (dobrego środka konserwującego) - przetrwało wiele zabytków architektury, rzeźby, a nawet tkanin. Historia zamieszkujących niegdyś te ziemie ludów i ich sztuka, będące przedmiotem sporów i wątpliwości naukowców, są magnesem, który co roku przyciąga do Peru turystów, i to nie tylko miłośników archeologii. Któż nie chciałby zabawić się w odkrywcę, wędrować królewskimi drogami Inków i ich poprzedników, badać Mur Peruwiański, ruiny starożytnych miast i warowni? Któż nie chciałby zwiedzić ruin zabytkowych miast indiańskich, przede wszystkim Machu Picchu, a także Chan Chan obok Trujillo, Chavín obok Huaraz, niedawno odkryte El Seńor de Sipán obok Chiclayo, Sillustani obok Puno i Kuélap obok Chachapoyas? Z okresu 800-1400 p.n.e. pochodzą ośrodki kultowe: Las Halda pomiędzy dolinami Casma i Culebras, Świątynia Skrzyżowanych Rąk w Kotosh na wschodnich zboczach Andów oraz najcenniejszy - La Florida w granicach Limy, z prawdopodobnie największą piramidą na środkowym wybrzeżu.
Z okresu 1200-100 p.n.e. pochodzi między innymi kompleks budowli kultowych w Chavín de Huantar (kultura Chavín), niedaleko Huaraz. Z okresu 100-800 n.e. pochodzą monumentalne budowle w formie piramid z cegieł adobe - sanktuarium Słońca i sanktuarium Księżyca niedaleko Trujillo, wspaniałe grobowce w Sipán w pobliżu Chiclayo, a także ślady systemu nawadniającego kanałów i akweduktów (kultura Mochica).
Z okresu 1200-1400 n.e pochodzą między innymi ruiny Chan Chan Trujillo, o powierzchni co najmniej 20 km (królestwo Chimú), ruiny w Kuélap (kultura Chachapoyas) i ruiny w Sillustani (Titicaca). Do najciekawszych zabytków Inków należą zespoły świątynne Machu Picchu, Pachacamac, Pisca, twierdze obronne Sacsayuamán, Pucarán, Ollantaytambo, pałace w Cuzco oraz inne budynki kultowe na wyspie Coati na jeziorze Titicaca.

Styl kolonialny

Ciekawym wkładem Peru w kulturę światową jest styl kolonialny w architekturze, który powstał w XVII w. z połączenia elementów sztuki hiszpańskiej z tradycjami budownictwa indiańskiego. Jego przejawem w architekturze świeckiej jest typ budowli dwupiętrowej z arkadowym patio oraz loggiami i balkonami (np. pałac Pizarra w Cuzco). Budowle sakralne charakteryzuje wydłużona fasada z dwoma masywnymi wieżami i bogata dekoracja rzeźbiarska w portalach. Wiele rzeźb i malowideł zdobiących kościoły wykonali indiańscy artyści, będący pod wpływem sztuki hiszpańskiej. To one zapoczątkowały rozwój escuela cuzqueńa (szkoły Cuzco) w sztuce, stanowiącej połączenie sztuki andyjskiej i hiszpańskiej.

Aktywny wypoczynek

W porze suchej (V-IX) można uprawiać trekking, np. Drogą Królewską Inków. Przez cały rok organizowane są spływy rzeczne, ale poziom wód jest wysoki w porze deszczowej.

Surfing uprawiają przede wszystkim lepiej sytuowani młodzi ludzie. Ponieważ woda jest zimna, w Peru trzeba używać pianki. Zabawa jest niezła, choć zaplecze i sprzęt nie należą do najlepszych. Pływać można od stycznia do marca, ale nie w pobliżu miast, gdzie plaże są brudne i występują niebezpieczne prądy przybrzeżne.

Aby zobaczyć olbrzymie kolonie lwów morskich i wiele gatunków ptaków morskich, najlepiej udać się na Islas Ballestas niedaleko Pisco. Ekscytująca, ale droga jest wyprawa do tropikalnych lasów deszczowych. Warto przenocować u jakiejś peruwiańskiej rodziny na jednej z wysp na jeziorze Titicaca.

Przyroda

Podobnie jak rzeźba terenu (od nadbrzeżnych pustyń i dolin rzecznych, poprzez pokryte lodem pasma górskie, po tropikalne lasy deszczowe), bardzo bogaty i różnorodny jest świat roślin i zwierząt.
Na pustynnym wybrzeżu, ubogim w roślinność, żyje wiele zwierząt morskich i ptaków. Podróżni często odwiedzają Islas Ballestas i Península de Paracas, aby oglądać kolonie lwów morskich czy ptaków, takich jak pingwiny Humboldta, kormorany, flamingi, pelikany.
Od czasu do czasu na wybrzeżu można zobaczyć kondory zamieszkujące głównie Andy. Ibisy, andyjskie gęsi i różne gatunki kolibrów wiodą pełen niebezpieczeństw żywot na wyżynach. Spotyka się tam też lamy, alpaki, gwanako i wigonie, czyli cztery gatunki z rodziny wielbłądowatych. Powyżej granicy lasu i na rozległych płaskowyżach występują wysokogórskie formacje trawiaste páramo oraz puna (suchorośla). Niewielkie zarośla tworzy Polylepsis, krzewinka występująca na największych wysokościach.
Część obszaru Amazonii znajduje się w granicach Peru, jako że w południowych Andach bierze początek wiele dopływów Amazonki. Wschodnie stoki Andów, opadające w stronę rzeki, należą do najtrudniej dostępnych i najsłabiej poznanych miejsc na ziemi. Są siedliskiem jaguarów, niedźwiedzi i tapirów (rzadko spotykanych na wolności), a także większości z 1700 gatunków ptaków żyjących na obszarze Peru. Naukowcy sądzą, że Peru zajmuje drugie miejsce w świecie pod względem różnorodności gatunków ptaków, trzecie -ssaków, a piąte -roślin. Na terenie Zona Reservada Tambopata (5500 ha) żyje ponad 540 gatunków ptaków i 1100 gatunków motyli, a w Parque Nacional Manu (1,8 mln ha) około 1000 gatunków ptaków i 13 gatunków małp. Flora i fauna jest chroniona w niemal 30 parkach narodowych i rezerwatach, zajmujących około 7% powierzchni kraju. Najczęściej rozciągają się one na obszarach trudno dostępnych, a tym samym rzadko odwiedzanych.

Kuchnia

Ceviche de corvina – ryba marynowana z cytryną, chili i cebulą, podawana na zimno z gotowanymi lub słodkimi ziemniakami; znakomita. Podobna, tylko z krewetkami jest ceviche de camarones. Są to jednak przekąski, a nie pełny posiłek.

Lomo saltado –stek smażony z cebulą, pomidorami i ziemniakami, podawany z ryżem. Palta a la jardinera – awokado nadziewane warzywami z majonezem; a la reina – nadziewane sałatką z kurczak

Sopa a la criolla – łagodnie przyprawiona zupa z makaronem, wołowiną, jajkiem, mlekiem i warzywami; gęsta i sycąca. Określenie a la criolla dotyczy ostrych potraw. Kuchnia wyżyn jest nieco odmienna; szczegóły w rozdziale poświęconym Cuzco.

Język

Językiem urzędowym w Peru jest hiszpański. Większość Indian andyjskich oprócz hiszpańskiego posługuje się językiem keczua lub ajmara (w rejonie jeziora Titicaca). Jeden do dwu milionów ludzi zamieszkujących bardziej niedostępne rejony nie mówi po hiszpańsku. Po angielsku można się porozumieć w najlepszych hotelach, biurach linii lotniczych itp.

I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
28°C 28°C 28°C 22°C 20°C 14°C 14°C 13°C 17°C 18°C 20°C 24°C

Post a comment
Name: 
Email: 
URL: 
Comments: